. В.Алентей «Хырсем ĕмĕрех ем-ешĕл» повеç тишкерĕвĕ план-конспект урока по литературе (9 класс) по теме
В.Алентей «Хырсем ĕмĕрех ем-ешĕл» повеç тишкерĕвĕ план-конспект урока по литературе (9 класс) по теме

В.Алентей «Хырсем ĕмĕрех ем-ешĕл» повеç тишкерĕвĕ план-конспект урока по литературе (9 класс) по теме

Тема: В.Алентей «Хырсем ĕ м ĕ рех ем-еш ĕ л» повеç тишкерĕвĕ.

Урок тĕсĕ: Килти вулав урокĕ.

П ĕ л ÿ т ĕ ллев ĕ : 1. В.С.Алентей ç ырнǎ «Хырсем ĕ м ĕ рех ем-ешĕл» пове ç е тишкер ÿ лл ĕ вуласа пǎхса тухасси.

2. Вуланǎ майǎн Гриша Антоновǎн шухǎш- кǎмǎлне, ĕç не-х ĕ лне, паттǎрлǎхне ç ут ç анталǎкпа ç ыхǎнтарса кǎтартасси.

3. Повесть т ĕ п шухǎшне, пахалǎхне палǎртасси.

Сапǎрлǎх т ĕ ллев ĕ . Ě рет-нес ĕ пл ĕ хе, ç ынлǎха, тасалǎха, патриотизм туйǎмне аталантарасси.

Илемл ĕ х т ĕ ллев ĕ . 1. Ç ут ç анталǎк илем ĕ пе этем пултарулǎх ĕ н вǎй ĕ сем кил ĕ ш ÿ лл ĕ н ç ыхǎннине туйтарасси.

2.Сǎмах пуянлǎхне, унǎн сǎнарлǎхне пове ç ри т ĕ сл ĕ хсем тавра тарǎнрах ǎнланма пулǎшасси.

Курǎмлǎх хат ĕ р ĕ сем : слайдсем, компьютер, проектор, Шишкин художник ĕ н «Сосновый бор» ÿ керч ĕ к ĕ , «Священная война» юрǎ, тест ыйтǎв ĕ сем, вǎр ç ǎ темипе çырнǎ т ĕ рл ĕ авторсен к ĕ некисем.

Урок эпиграф ĕ : 1. Çĕ р ç инче чи хитри – пурнǎ ç . Пурнǎ ç вǎл – тǎван çĕ ршыв, тǎван кил, ç емье, тус-тǎван, ытарайми тавралǎх.

2. Кашни ç ынах çĕ р ç инче

Телей курма ç уралать.

Анчах пурнǎ ç аллинче

Шǎпи урǎхла вылять. (А. Кипеч.)

Словарь ĕç ĕ : ял-ху ç алǎх ĕ нче т ĕ л пулакан : минераллǎ им-çамсем- удобрени; п ĕ к ĕ- дуга ; турта- оглобля , дышло ; ч ÿ л ĕ к- супонь ; урхалǎх – чересседельник; юланут- верховая лошадь;

вǎр ç ǎ хир ĕ нче т ĕ л пулакан сǎмахсем : бруствер- окоп умне купаланă тăпра; связной- çыхăну тытакан ; пополнени- хушса пани ; зенитка - тÿпе туппи .

Пуплеве аталантарас хǎнǎхусем.

  1. Повесть сыпǎк ĕ сене, цитатǎсене илемл ĕ вулама хǎнǎхасси.
  2. Сǎнлǎхсем тумалли мелсене пове ç ре тупни.
  3. Ачасен ç ыхǎнуллǎ пуплевне аталантарассипе ĕç лени.
  4. Вуланǎ произведение хак пама хǎнǎхтарасси.

Урок мелĕсем, меслечĕсем: в ĕ рентекен сăмахĕ, тестпа ĕç лени, ачасен палăртуллă вулавĕ; словарь ĕçĕ; ыйту-хурав; чĕлхене сăнани; илемлĕх мелĕсене харпăр хăй тĕллĕн тупни; вуланă хайлава хак пама хăнăхтарасси.

Литература теорийĕ : Повесть градаций ĕ – пове ç ри пулǎмсен аталанǎв ĕ (вǎйланса пыни); лейтмотив – ç ырав ç ǎна т ĕ п шухǎша у ç са пама пулǎшакан пайрǎм. («Унти хырсем тин ĕ срен в ĕ рекен у ç ǎ ç илпе яланах хыттǎн, тунсǎхслǎн кашла ççĕ . В ĕ сем яланах, ĕ м ĕ рех ем-еш ĕ л. Них ç ан та кивелмест хырсен тум ĕ . Них ç ан та … Совет салтак ĕ н паттǎрлǎх ĕ те яланах ç ап- ç уттǎн ç уталса тǎрать. Них ç ан та т ĕ кс ĕ мленмест. Них ç ан та…)

Урок юхăмĕ: 1. В ĕ рентекен сǎмах ĕ. В.С.Алентей пурнǎ çĕ пе к ĕ скен паллаштарни. Автор Тǎван çĕршыв ǎн аслǎ вǎр ç инче Ленинград хулине х ÿ т ĕ лесе Пулков сǎрч ĕ ç инче ним ĕç сене аркатать. Ç акǎнта ç ырав ç ǎ йывǎр суранланать, сылтǎм урасǎр тǎрса юлать. «Хырсем ĕ м ĕ рех ем-еш ĕ л» пове ç ре вǎр ç ǎра хыпарсǎр ç ухалнǎ тантǎш ĕ сен паттǎр сǎн ĕ семпе ĕçĕ сене ǎшшǎн ç ырса кǎтартатнǎ.

2 . Киле ĕç е тест ыйтǎв ĕ семпе т ĕ р ĕ слени .

В.Алентей «Хырсем ĕ м ĕ рех ем-еш ĕ л» пове çĕ тǎрǎх й ĕ ркелен ĕ тестсем.

1. Гриша Антонов ми ç е ç улта ашш ĕ с ĕ р тǎрса юлнǎ?

2. Ми ç е ç улта амǎш ĕ с ĕ р юлнǎ?

3.Гришǎна п ĕ ч ĕ к чухне м ĕ нле ч ĕ нн ĕ ?

1)К ĕ тенкки; 2)К ĕ т ĕ ркке; 3) К ĕ ркури

4. Ç улла каникулта К ĕ ркури м ĕ н тунǎ:

1) ĕ не к ĕ тÿ к ĕ тн ĕ ; 2) пǎру к ĕ т ĕ к ĕ тн ĕ ; 3) лаша к ĕ т ĕ в ĕ к ĕ тн ĕ

5. Гришǎн ку çĕ сем м ĕ н т ĕ сл ĕ ?

1) сим ĕ с; 2) кǎвак; 3) хǎмǎр

6.Антонов шкул хы çç ǎн ǎ ç та в ĕ ренн ĕ ?

1)медицина училищинче; 2)строительсен техникум ĕ нче;

3)ял хуалǎх техникум ĕ нче

7.В ĕ рен ÿ батальонне ç итсен К ĕ ркурисене м ĕ н тǎхǎнтарнǎ?

1) кǎвак гимнастеркǎпа шǎлавар; 2)шурǎллǎ сим ĕ с гимнастеркǎпа шǎлавар; 3)сим ĕ с гимнастеркǎпа шǎлавар

8.Самолетсем с ĕ л ĕ хирне м ĕ н пǎрахнǎ?

1)снарядсем; 2)листовкǎсем; 3)бомбǎсем

9.Салтаксем çав листовкǎсене м ĕ н тунǎ?

1) ç унтарса янǎ; 2) ç урса ывǎтнǎ; 3) пурте т ĕ р ĕ с

10. Гриша Антонов м ĕ н ç инчен ĕ м ĕ тленн ĕ ?

1)тǎшмансене çĕ нтерес тесе; 2) киле таврǎнас тесе; 3) пурте т ĕ р ĕ с

11. Антонов салтак ǎ ç та вилн ĕ ?

1) ç ырмара; 2)вǎрманта; 3) килте

3. Текст содержанине мĕнле ăнланнине тĕрĕслемелли ыйтусемпе ĕç сем: (текстри т ĕ сл ĕ хсемпе çирĕплетмелле)-

1. Çав хырсем пир ĕ н Чǎваш çĕ ршывёнчен ин ç етре-ин ç етре лара ççĕ …

2. Кёркури ачалǎх ĕ . М ĕ нпе кǎсǎкланать, м ĕ нпе савǎнать тǎлǎх ача?

3. К ĕ ркури кǎмǎлне çĕ клекен ç ут ç анталǎка автор м ĕ нле ÿ керсе панǎ?

4. Гриша Антоновǎн ç апǎ ç у хир ĕ нчи паттǎрла ĕçĕ сем.

5. Гришǎн юлашки ç апǎ ç ǎв ĕ .

6. Салтак ç улне картта ç инче кǎтартǎр.

7. Антонов хǎй ир ĕ к ĕ пе вил ĕ ме хир ĕç кайр ĕ . Т ĕ р ĕ с тур ĕ -и вǎл? Урǎхла м ĕ нле ç ул пурчч ĕ унǎн ? Хǎш çул ĕ чыслǎ та шанчǎклǎ?

4.Сǎнарлǎ сǎмахлǎха туйма в ĕ ренесси :

1.« Уншǎн т ĕ нчере пурте, пурте в ĕ р- çĕ н ĕ , пурте ç ап- ç утǎ, пурте илемл ĕ . Авǎ т ÿ пере ушкǎн- ушкǎн шурǎ п ĕ л ĕ тсем иртçç ĕ . Ǎ ç та ç итиччен кая ççĕ -ши в ĕ сем? М ĕ нле кǎна çĕ р- шыва ç итсе курма ççĕ - ши? Тем анлǎш т ÿ пере т ÿ лекк ĕ н ярǎна ççĕ п ĕ л ĕ тсем».

2. «Акǎ ун ум ĕ нче утмǎл турат чечек ĕ ? Хирти чи илемл ĕ чечексенчен п ĕ ри? Ыраш хушшинчен кǎн- кǎвак ку çĕ пе йǎл кулса пǎхать вǎл»?

3.« Гриша ум ĕ нче ç амрǎк пилеш ларатч ĕ . Хал ĕ ǎна пуля ç ĕçĕ пе чаш! тутарса с ĕ рн ĕ пекех касса кайр ĕ , ÿ кр ĕ пилеш.

4.« Ç анталǎк ç ав тери хитре. Т ÿ пере ç ап- ç утǎ катрам- катрам п ĕ л ĕ тсем ирте ççĕ . Х ĕ вел ǎшшǎн: ачашшǎн кулать. Хырсем, чǎрǎшсем п ĕ р хускалмасǎр чǎнк лара ççĕ».

5.«Унти хырсем тин ĕ срен в ĕ рекен у ç ǎ ç илпе яланах хыттǎн: тунсǎхлǎн кашла ççĕ . В ĕ сем яланах: ĕ м ĕ рех ем- еш ĕ л. Нихǎ ç ан та кивелмест хырсен тум ĕ . Нихǎ ç ан та. Ра çç ей салтак ĕ н паттǎрлǎх ĕ те яланах ç ап- ç уттǎн ç уталса тǎрать?. Нихǎ ç ан та т ĕ кс ĕ мленмест. Нихǎ ç ан та …»

5. Тǎван çĕршыв ирĕкĕпе никама пǎхǎнманлǎхĕшĕн пынǎ хаяр вǎрçǎ - вырǎс литературинче те тĕп вырǎнта. Ю.Бондаревăн «Батальоны просят огня» повеçĕпе танлаштарни.

В.С.Алентей « Хырсем ĕ м ĕ рех ем-еш ĕ л» пове ç

Повесть Ю.Бондарева « Батальоны просят огня»

В.С.Алентей – ç ырав ç ǎ - салтак

« Ç анталǎк ç ав тери хитре. Т ÿ пере ç ап- ç утǎ катрам- катрам п ĕ л ĕ тсем ирте ççĕ . Х ĕ вел ǎшшǎн: ачашшǎн кулать».

«Теплый погожий день, чистое сияющее небо, золотистое солнце, теплый воздух».

Вǎр çă ри тантǎш ĕ сен паттǎр ĕçĕ сене ǎшшǎн аса илсе ç ырса кǎтартнǎ. Тǎван çĕ ршывшǎн, ир ĕ кл ĕ хш ĕ н, чысшǎн вил ĕ мпе ку ç а- ку ç ǎн тǎрса ç апǎ ç са виле ççĕ .

Дрались до последнего и все погибли. Выполнили свой долг, заплатив самым дорогим, что есть у человека,- жизнью.

6.Слайдри ÿкерчĕке сǎнлакан вырǎнсене тупса вулани.

7.Икĕ енлĕ дневник тăвасси.

Эпĕ мĕнле ăнланатăп

« Этемлĕх çут уйǎх, ылтǎн хĕвел пекех: пин – пин çǎлтǎр пекех: ĕмĕр- ĕмĕр çуталса тǎтǎр? Этемлĕхĕн çутǎ сǎнне нихǎçан та нимĕн те ан тĕксĕмлеттĕр».

«Çак çул унǎн пурнǎçĕнчи чи асаплǎ, кĕске те чи вǎрǎм çул пулчĕ».

«Пурнǎç çути… Виличчен яланах пǎхас килет ун çине. Чун тухиччененх ун патне туртǎнать, шǎвать этем».

« Чи хитри - пурнǎ ç , ачам. Пурнǎ ç , - тет Тимахви пичче.

1.Япала яч ĕ пурнǎ ç

2.2 паллǎ яч ĕ илемл ĕ , паха

3.3 глагол хавхалантарать, савăнтарать, çунатлантарать

4. Предложени Чи хитри - пурнǎ ç

5. П ĕ т ĕ млет ÿ сǎмах ĕ телей

9. Повеç сыпăкĕсене вуласа салтак ç улне палăртни:

Ленинград – Эстони- Финн залив ĕ – Раквер

10. П ĕ т ĕ млет ÿ : 1. Пове ç ри т ĕ п сǎнар – тǎван уй-хире, çĕ р ĕç не, ç ынсене, м ĕ нпур ç ут т ĕ нчене, пысǎк е п ĕ ч ĕ к ч ĕ р чунсене ачаранпа юратакан К ĕ ркури Антонов салтак. Бригадир-и, агроном-и – кам та пулин пулатчех вǎл тǎван ялта. Анчах ĕ м ĕ тсем пурнǎ ç ланайман.

2.В.Алентей пейзаж урлă салтакăн çынлăхне, çынлăхĕ урлă паттăрлăхне кăтартнă.

11.Киле ĕç : «Ваттисем каласа пара ççĕ » е «Хисеплесе пу ç а таятǎп» т ĕ рленч ĕ к ç ырмалла.

📎📎📎📎📎📎📎📎📎📎